Rozpoznanie w\u015bcieklizny rozpoczyna si\u0119 od wywiadu, badania przedmiotowego i testu na w\u015bcieklizn\u0119. Badania laboratoryjne w kierunku w\u015bcieklizny obejmuj\u0105 izolacj\u0119 wirusa z materia\u0142u biologicznego, wykrycie wirusa metod\u0105 PCR lub badanie serologiczne w kierunku swoistych przeciwcia\u0142 wirusa w\u015bcieklizny.<\/p>\n
Objawy w\u015bcieklizny u ludzi R\u00f3\u017cne bod\u017ace, nawet s\u0142abe, wywo\u0142uj\u0105 drgawki, bolesne skurcze mi\u0119\u015bni jamy ustnej, gard\u0142a i krtani. Charakterystycznym objawem w\u015bcieklizny u cz\u0142owieka jest wodowstr\u0119t i \u015bwiat\u0142owstr\u0119t. W ostatnim stadium dochodzi do pora\u017ce\u0144 i po kilku dniach choroba ko\u0144czy si\u0119 zgonem.<\/p>\n
U chorego cz\u0142owieka mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wykona\u0107 badania laboratoryjne w kierunku w\u015bcieklizny: izolacj\u0119 wirusa z materia\u0142u biologicznego, wykrycie materia\u0142u genetycznego wirusa metod\u0105 PCR lub badania serologiczne w kierunku wykrycia swoistych przeciwcia\u0142.<\/p>\n
Badanie polega na oznaczeniu przeciwcia\u0142 we krwi przeciwko wirusowi w\u015bcieklizny, wywolyj\u0105cego nieuleczaln\u0105 chorob\u0105 odzwierz\u0119c\u0105, we krwi do oceny skuteczno\u015bci szczepienia.<\/p>\n
Profilaktyczne szczepienie przeciw w\u015bciekli\u017anie jest podawane w trzech dawkach \u2013 druga 7 dni po pierwszej i trzecia 21-28 dni po pierwszej.<\/p>\n
Od pojawienia si\u0119 pierwszych objaw\u00f3w w\u015bcieklizny do \u015bmierci rzadko up\u0142ywa wi\u0119cej ni\u017c siedem dni. W przypadku zaka\u017cenia jedynym sposobem na prze\u017cycie jest jak dot\u0105d zaszczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie. Aby by\u0142a skuteczna, szczepionka musi by\u0107 podana jak najszybciej po ugryzieniu przez zwierz\u0119 chore na w\u015bcieklizn\u0119.<\/p>\n
Do klasycznych objaw\u00f3w wskazuj\u0105cych rozpoznanie w\u015bcieklizny nale\u017c\u0105: wodowstr\u0119t oraz uczucie dr\u0119twienia czy pieczenia (parestezje) w miejscu ugryzienia. Po ok. 10 dniach trwania choroby cz\u0142owiek umiera.<\/p>\n
Diagnoza u ludzi Aby zdiagnozowa\u0107 w\u015bcieklizn\u0119 antemortem (przed \u015bmierci\u0105) u ludzi, konieczne jest przeprowadzenie kilku test\u00f3w; \u017caden pojedynczy test nie jest wystarczaj\u0105cy. Testy wykonuje si\u0119 na pr\u00f3bkach \u015bliny, surowicy, p\u0142ynu rdzeniowego i biopsjach sk\u00f3ry z mieszk\u00f3w w\u0142osowych na karku .<\/p>\n
Szczepionk\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie podaje si\u0119 osobom, kt\u00f3re mia\u0142y kontakt (np. przez ugryzienie, zadrapanie lub polizanie) ze zwierz\u0119ciem, o kt\u00f3rym wiadomo lub podejrzewa si\u0119, \u017ce jest chore na w\u015bcieklizn\u0119 . Nazywa si\u0119 to profilaktyk\u0105 poekspozycyjn\u0105. Szczepionk\u0119 przeciwko w\u015bciekli\u017anie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c poda\u0107 z wyprzedzeniem osobom, u kt\u00f3rych wyst\u0119puje wysokie ryzyko zaka\u017cenia wirusem w\u015bcieklizny.<\/p>\n
Okres wyl\u0119gania si\u0119 w\u015bcieklizny u ludzi wynosi zazwyczaj od 4 do 12 tygodni. Je\u015bli w tym czasie poszkodowany nie otrzyma odpowiedniej pomocy, to w wyniku zaka\u017cenia wirusem w\u015bcieklizny dochodzi do zapalenia m\u00f3zgu, a po kr\u00f3tkim czasie \u2013 do zgonu.<\/p>\n
Szacuje si\u0119, \u017ce rocznie z powodu w\u015bcieklizny umiera oko\u0142o 59 tys. os\u00f3b, z tego 35 tys.<\/p>\n
Zara\u017cenie w\u015bcieklizn\u0105 Do zaka\u017cenia w\u015bcieklizn\u0105 dochodzi w wyniku ugryzienia przez zwierz\u0119 domowe lub dzikie, u kt\u00f3rego wirus jest obecny w \u015blinie. Przeniesienie si\u0119 patogenu do organizmu cz\u0142owieka mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tak\u017ce po polizaniu przez chore zwierz\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza gdy na sk\u00f3rze s\u0105 obecne zadrapania lub rany.<\/p>\n
Ludzkie szczepionki przeciw w\u015bciekli\u017anie zawieraj\u0105 zabitego wirusa w\u015bcieklizny. Podawane s\u0105 profilaktycznie osobom nara\u017conym zawodowo na kontakt ze w\u015bciek\u0142ymi zwierz\u0119tami lub podr\u00f3\u017cuj\u0105cymi w tereny endemiczne. Stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szczepienia po nara\u017ceniu na kontakt z wirusem, np.<\/p>\n
Nawet niewielkie ugryzienie przez psa mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 zaka\u017ceniem, dlatego nigdy nie bagatelizuj urazu. Udaj si\u0119 do lekarza, kt\u00f3ry oczy\u015bci ran\u0119 i oceni konieczno\u015b\u0107 zastosowania szczepionek oraz antybiotykoterapii. Nieleczona lub niew\u0142a\u015bciwie leczona rana mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do rozwoju infekcji.<\/p>\n
W\u015bcieklizna jest chorob\u0105 nieuleczaln\u0105, dlatego skupiamy si\u0119 na zapobieganiu jej rozwojowi, co okre\u015bla si\u0119 jako \u201eprofilaktyk\u0119 poekspozycyjn\u0105 w\u015bcieklizny\u201d. Po ka\u017cdym potencjalnym nara\u017ceniu na w\u015bcieklizn\u0119 (np. po pogryzieniu przez psa czy kontaktu z pad\u0142ym zwierz\u0119ciem) nale\u017cy si\u0119 pilnie zg\u0142osi\u0107 do lekarza.<\/p>\n
Diagnoza u ludzi Aby zdiagnozowa\u0107 w\u015bcieklizn\u0119 antemortem (przed \u015bmierci\u0105) u ludzi, konieczne jest przeprowadzenie kilku test\u00f3w; \u017caden pojedynczy test nie jest wystarczaj\u0105cy. Testy wykonuje si\u0119 na pr\u00f3bkach \u015bliny, surowicy, p\u0142ynu rdzeniowego i biopsjach sk\u00f3ry z mieszk\u00f3w w\u0142osowych na karku .<\/p>\n
Po ka\u017cdym ugryzieniu przez zwierz\u0119 nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza. W przypadku wirusa w\u015bcieklizny konieczne jest podanie szczepionki. Zaka\u017conym podaje si\u0119 ca\u0142y cykl szczepionki, a je\u017celi istnieje taka konieczno\u015b\u0107 \u2013 zaleca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c antybiotyki i leki przeciwt\u0119\u017ccowe.<\/p>\n
Okres wyl\u0119gania si\u0119 w\u015bcieklizny u ludzi wynosi zazwyczaj od 4 do 12 tygodni. Je\u015bli w tym czasie poszkodowany nie otrzyma odpowiedniej pomocy, to w wyniku zaka\u017cenia wirusem w\u015bcieklizny dochodzi do zapalenia m\u00f3zgu, a po kr\u00f3tkim czasie \u2013 do zgonu.<\/p>\n
Ludzkie szczepionki przeciw w\u015bciekli\u017anie zawieraj\u0105 zabitego wirusa w\u015bcieklizny. Podawane s\u0105 profilaktycznie osobom nara\u017conym zawodowo na kontakt ze w\u015bciek\u0142ymi zwierz\u0119tami lub podr\u00f3\u017cuj\u0105cymi w tereny endemiczne. Stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szczepienia po nara\u017ceniu na kontakt z wirusem, np.<\/p>\n
Towarzysz\u0105 jej omamy wzrokowe i s\u0142uchowe oraz zaburzenia mowy. Nawet minimalne bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105 u chorego drgawki oraz bolesne skurcze mi\u0119\u015bni w obr\u0119bie gard\u0142a i krtani. Najbardziej charakterystyczne objawy choroby to tak\u017ce napady sza\u0142u, wodowstr\u0119t oraz \u015bwiat\u0142owstr\u0119t.<\/p>\n
Pojawia si\u0119 gor\u0105czka, rozbicie, uczucie du\u017cego zm\u0119czenia i b\u00f3le mi\u0119\u015bni. W miejscu ugryzienia pojawia si\u0119 sw\u0119dzenie, mrowienie i narastaj\u0105cy b\u00f3l, a w dalszej konsekwencji tak\u017ce wyj\u0105tkowa wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk. W dalszej kolejno\u015bci wyst\u0119puje zaburzenie czucia.<\/p>\n
W pH 3 ginie po 30 minutach, natomiast w pH powy\u017cej 4,5-5 dopiero po 24 godzinach. Wirus jest szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwy na dzia\u0142anie formaliny, fenolu, \u0142ugu sodowego, alkoholu etylowego i roztwor\u00f3w myd\u0142a (co jest istotne przy dezynfekcji ran).<\/p>\n
Przyjmuje si\u0119, \u017ce okres inkubacji u zwierz\u0105t trwa od kilku dni do ponad 7 lat, przy czym przewa\u017cnie wynosi: u ma\u0142ych zwierz\u0105t (pies, kot, owca, koza, \u015bwinia) – od kilku do 90 dni; u du\u017cych zwierz\u0105t (byd\u0142o, koniowate) – od kilku do 180 dni.<\/p>\n
Najbardziej wiarygodnymi wska\u017anikami s\u0105 nag\u0142e i powa\u017cne zmiany w zachowaniu oraz niewyja\u015bniony parali\u017c, kt\u00f3ry pogarsza si\u0119 z czasem . Zmiany w zachowaniu mog\u0105 obejmowa\u0107 nag\u0142\u0105 utrat\u0119 apetytu, oznaki niepokoju lub nerwowo\u015bci, dra\u017cliwo\u015b\u0107 i nadpobudliwo\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rozpoznanie w\u015bcieklizny rozpoczyna si\u0119 od wywiadu, badania przedmiotowego i testu na w\u015bcieklizn\u0119. Badania laboratoryjne w kierunku w\u015bcieklizny obejmuj\u0105 izolacj\u0119 wirusa z materia\u0142u biologicznego, wykrycie wirusa metod\u0105 PCR lub badanie serologiczne w kierunku swoistych przeciwcia\u0142 wirusa w\u015bcieklizny. Jak sprawdzi\u0107, czy cz\u0142owiek ma w\u015bcieklizn\u0119? Objawy w\u015bcieklizny u ludzi R\u00f3\u017cne bod\u017ace, nawet s\u0142abe, wywo\u0142uj\u0105 drgawki, bolesne skurcze mi\u0119\u015bni […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":22896,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-22897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-posty"],"yoast_head":"